بررسي تطبيقي مفهوم و حقيقت «مراقبه» در عرفان اسلامي و عرفان بودايي

سال ششم، شماره سوم، پياپي 23، تابستان 1394


جعفر احمدي / دانش پژوه دكتري اديان و عرفان تطبيقي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره JafarAhmadi@Anjomedu.ir


علي موحديان عطار / استاديار و عضو هيئت علمي سابق پرديس فارابي دانشگاه تهران                  Dr.Movahedian@ut.ac.ir


دريافت: 29/2/1394 ـ پذيرش: 4/6/1394



چكيده


دو اصطلاح «مراقبه» و «ذن» در عرفان اسلامي و عرفان بودايي، جايگاه مهمي دارند. اين دو اصطلاح را عموماً بر هم منطبق دانسته و در ترجمه ها به عنوان معادل به كار مي گيرند. اما اينكه آيا اين دو اصطلاح در اين دو سنت عرفاني دقيقاً از يك چيز حكايت مي كنند، پرسشي است كه بايد مورد تحقيق قرار گيرد. اين مقاله با روش تحليلي و رويكرد پديدارشناختي به بررسي تطبيقي مفهوم و حقيقت دو آموزة «مراقبه» در عرفان اسلامي و «ذِن» يا «مديتيشن» در عرفان بودايي مي پردازد. اين پژوهش نشان مي دهد كه دو واژة «مراقبه» و «ذِن» از نظر لغوي معناي متفاوتي دارند. اما از نظر اصطلاحي، وجوه تفاوت و تشابه ميان آنها وجود دارد. همچنين حقيقت «مراقبه» در عرفان اسلامي آگاهي و توجه انسان نسبت به علم احاطي خدا بر اوست، ولي «ذِن» در عرفان بودايي مهار و خاموش كردن ذهن به منظور دريافت حقيقت اشيا و بودا شدن است.


كليدواژه  ها: مراقبه، ذن، مديتيشن، ديانه، عرفان اسلامي، عرفان بودايي.