سخن نخست

عرصة مطالعة اديان يکي از جذاب‌ترين حوزه‌هاي مطالعاتي بشر است و پاسخ به پرسش‌هاي مطرح‌شده در اين عرصه، نيازي فطري است که بر اساس فطرت الهي در انسان نهاده شده است.

مطالعات ادياني، سطوح گوناگوني به خود گرفته است که از ساده‌ترين سطح آن در قالب کتاب‌هاي مربوط به تاريخ انبياء براي کودکان تنظيم گرديده آغاز شده و تا پيچيده‌ترين تحقيقات راجع به آموزه‌ها و اعتقادات اديان مختلف ختم مي‌شود. به عبارت ديگر، همه انسان‌ها درگير با مطالعة اديان هستند و البته علاقمند به اين موضوع. به تبع اين مهم، محققان و انديشمندان اين عرصه، ضروري است آثار خود را در سطوح و سبک‌هاي مختلف به جامعه عرضه دارند تا همگان بتوانند به نحوي شايسته اشتياق و علاقه خويش در اين حوزه را سيراب نمايند.

نشرية معرفت اديان در تلاش است به اين نياز فطري توجه کرده و به گونه‌اي تخصصي وارد عرصة مطالعات ادياني گردد تا از يک‌سو، نياز تخصصي خوانندگان و پژوهشگران را بر طرف سازد و از سويي ديگر، زمينة تحقيقات جدي‌تر و پيچيده‌تر را براي محققان پديد آورد. البته يادآوري اين نکته مهم و ضروري است که مراد از اديان در اين نشريه، مفهومي گسترده‌تر از دين به معناي درست آن، که اديان الهي را مورد اشاره قرار مي‌دهد، است. در نگاه اين نشريه و براي باز شدن زمينة تحقيق، دين سنت‌هاي رايج دنياست که با اين عنوان شناخته مي‌شوند.

روشن است که مطالعات ادياني حوزه‌هاي گوناگوني به خود گرفته است که براي نمونه به برخي از آنها اشاره مي‌کنيم.

1. تاريخ اديان؛ در اين قسمت محقق و پژوهشگر، ظهور، رشد و بالندگي، تطورات و حتي گاه افول يک دين را مورد مطالعه و بررسي قرار مي‌دهد. در اين مسير مطالعاتي، گاه برخورد و مواجهه با تاريخ اديان مي‌تواند سطحي و نقلي باشد و گاه تحليلي و موشکافانه و مستلزم ارائة نظريات دقيق و عالمانه.

2. جغرافياي تاريخي اديان؛ بررسي محدودة جغرافيايي اديان در طول تاريخ و قبض و بسط آنها در نواحي مختلف عالم، خود نيز موضوع جذابي براي مطالعة ادياني است. نگاه محققانه‌تر مقتضي آن است که راز اين قبض‌ها و بسط‌ها مورد توجه قرار گيرد و موضوع به نوعي مورد تحليلِ علمي واقع شود و محقق درگير نظريه‌پردازي نسبت به آن باشد.

3. منابع حجيت در اديان؛ در اين بخش به منابع ديني پرداخته مي‌شود که هر ديني آموزه‌ها، آداب و رسوم، اخلاق و حتي شعائر خود را از چه منابعي بدست مي‌آورد. يکي از مهم‌ترين قسمت‌هاي اين بخش، بررسي متون مقدس اديان گوناگون است. در اين بخش معرفي، بررسي تحليلي و گاه نقد متون مقدس اديان مختلف مورد نظر قرار گرفته است.

4. اعتقادات؛ شايد بتوان گفت که بررسي، تحليل و حتي نقد آموزه‌هاي اعتقادي اديان مهم‌ترين قسمت و پيچيده‌ترين قسمت مطالعات ادياني است. اعتقادات در سه شاخة مبدءشناسي يا نگاه به حقيقت غائي، جهان‌شناسي (و در درون آن انسان‌شناسي) و فرجام شناسي (فردي و جهاني) مهم‌ترين فرازهاي اين وادي محسوب مي‌گردند. بررسي‌هاي عميق در اين قسمت، نکات بسيار ارزشمندي در اين ناحيه به دست مي‌دهد.

5. بررسي شعائر، احکام و اخلاقيات؛ هر دين و آئيني به‌طور طبيعي بايد اين سه بخش را به همراه داشته باشد. آئين‌هاي ديني گوناگون، احکام حلال و حرام و نيز بيانات اخلاقي و دستورات اخلاقي اجزاء جدا نشدني اديان هستند كه بررسي آنها نيز جزو ضرورت‌هاي تحقيقات ادياني. بررسي تحليلي و نظريه‌پردازي در ريشة شعائر ديني، تبيين ملاکات احکام عملي و نيز تبيين نظام اخلاقي به ويژه هدف اخلاقي بودن و يا ملاک اخلاقي بودن اعمال، برخي از فرازهاي تحليلي‌تر اين وادي مي‌باشند.

6. مطالعات تطبيقي؛ در تمامي موارد بالا، امکان مطالعات تطبيقي فضاي بسيار جذابي را هم براي پژوهشگران فراهم مي‌آورد و هم محصولات با ارزش علمي و تحقيقي براي مخطبان خاص به خود.

اکنون، نشرية معرفت اديان به ياري خدا، بر آن است تا با نگاهي دقيق و تحليل‌هائي علمي و تبيين‌هائي مستدل، به عرصه‌هاي بالا پرداخته و در مجال و فرصتي که در اختيار دارد به نياز محققان و پژوهشگران اين عرصه پاسخي در خور و مناسب دهد.


مدير مسئول