تبيين مباني هستي‌شناسي ‌‌‌آينده‌پژوهي با رويكرد اسلامي

سال هفتم، شماره دوم، پياپي 16، بهار و تابستان 1397



رضا ابروش/ دانش پژوه دکتری مدیریت مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خمینی ره     abraveshreza@gmail.com

محسن منطقی/ استاد‌يار مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خمینی ره    manteghi@qabas.net 

محسن الویری/ عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام    

جعفر رحمانی/ عضو هیئت علمی جامعة‌ المصطفیصلی الله علیه و آله    

دريافت: 28/11/1396 ـ پذيرش: 10/04/1397

چکیده

مبانی هستی‌شناسی در آینده‌پژوهی بیانگر نگاهی است که آینده‌پژوه به هستی دارد. پيش از آینده‌پژوهی باید دیدگاه هستی‌شناسی به آینده مشخص گردد؛ زیرا تا دیدگاه آینده‌پژوهی به مبنای هستی‌شناسی آینده تعیین نشود، امکان درک مناسب و صحیح از آینده و گزاره‌های مربوط به آن وجود ندارد. حتی بدون داشتن یک رویکرد دقیق دربارة هستی، نمی‌توان فرایند آینده‌پژوهی را به‌نحو مطلوب و اثربخش دنبال كرد. در این پژوهش، پس از ذکر رویکردهای مطرح در خصوص مبانی هستی‌شناسی آینده‌پژوهی، چهارچوب مفهومی براساس مبانی نظری ایجاد شد؛ سپس با مراجعه به منابع دینی و فلسفی، اطلاعات مورد‌نیاز احصا و با روش توصیفی – تحلیلی داده‌های گرد‌آوری شده تحلیل گرديد. پس از توصیف گزاره‌ها و تحلیل آنها، سه مبنای: «تفاوت مراتب و نفس‌الامر هستی»، «وجود روابط علّی در نظام هستی» و «تلازم زمان با حرکت به‌عنوان مبانی هستی‌شناسی آینده‌پژوهی» شناسايی شد.

كليد‌واژه‌ها: آینده‌پژوهی، هستی‌شناسی، هستی‌شناسی اسلامی، آینده، واقعیت.