نشریات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) - فروشگاه الکترونیک محصولات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
دو فصل نامه علمي- تخصصي
دو فصل نامه علمي- تخصصي حكمت عرفاني

حجاب‌ها و كشف حجاب‌ها در «كشف‌المحجوب»

سال پنجم، شماره اول، پياپي 11، پاييز و زمستان 1395



هادي عدالت‌پور/ دانشجوي دکتري ادبيات فارسي دانشگاه فردوسي مشهد  hadiedalatpoor@yahoo.com

دريافت: 21/06/1395 ـ پذيرش: 02/11/1395

چکيده

اصطلاحات «حجاب» و «کشف حجاب» از جمله اصطلاحات عرفاني است که از سوي عرفا از‌ آن ‌سوء استفاده شده است. بزرگاني همچون مستملي بخاري در شرح التعرف، ميبدي در کشف‌الاسرار و غزالي در احياءالعلوم از حجاب‌هاي عرفاني سخن به ميان آورده‌اند. هجويري نيز در اثر خود، کشف‌المحجوب حجاب‌هاي عرفاني و کشف اين حجاب‌ها را ذكر ‌است. در اين مقاله، پس از تعريف لغوي و بيان مفهوم عرفاني «حجاب» و «کشف‌»، مصاديق حجاب‌ها‌يي همچون «حجاب اعظم» و «حجاب‌هاي نوراني» و «حجاب‌هاي ظلماني» که در عرفان مطرح هستند، انواع حجاب‌ها و نيز کشف اين حجاب‌ها از ديد هجويري، بررسي شده است. هجويري پس از تقسيم حجاب‌ها به دو نوع کلي ريني و غيني، در سراسر کتاب خويش، به صراحت يا غير صريح، حجاب‌هاي غيني و راه‌هاي کشف اين حجاب‌ها را ذكر مي‌كند. حجاب‌هاي غيني از ديد هجويري را مي‌توان تحت اين عناوين کلي تقسيم‌بندي کرد: حجاب رؤيت حالات، مقامات و علل و اسباب و انتساب اين امور به خويش، حجاب مقام فرد و شرايط عمل، و حجاب عدم رعايت شرايط باطن عمل.

کليد‌واژه‌ها: کشف‌المحجوب، هجويري، حجاب، کشف حجاب.