مسئله‌شناسي ارتباطات ميان‌فرهنگي

سال نهم، شماره چهارم، پياپي 36، پاييز 1397



حسن يوسف‌زاده اربط / استادیار جامعة‌المصطفی العالمیة و عضو هیئت مدیره انجمن مطالعات اجتماعی حوزه، Usefzadeh.h@Gmail.com

چکیده

ارتباطات میان‌فرهنگی، اگرچه همزاد بشر است، اما امروزه به یکی از مشخصه‌های بارز حیات اجتماعی مبدل گشته و پرسش‌های فراوانی را برای بشر امروز مطرح ساخته است که توجه به آنها، مدیریت ارتباط در محیط‌های چندفرهنگی را تسهیل می‌کند. اين پژوهش، با هدف بررسی مهم‌ترین مسائل عرصه ارتباطات میان‌فرهنگی و با تکیه بر منابع مکتوب و روش توصیفی اسنادی، به مسئله‌شناسی در این خصوص مي‌پردازد. يافته‌هاي پژوهش نشان می‌دهد علاوه بر تعریف ارتباطات میان‌فرهنگی، که از نظر گستره و مصادیق مورد اختلاف جدی است، ملاک میان‌فرهنگیت، تفاوت‌هاي فرهنگی، هوش فرهنگی، درک متقابل و سوء‌تفاهم و تلقی از «دیگری»،‌پاره‌ای از مهم‌ترین مسائلی است که موفقیت و ناکامی ارتباطات میان‌فرهنگی به آنها وابسته است. این مسائل، به‌ویژه هنگامی برجسته می‌شوند که از نگاه اسلامی و هنجاری مورد بررسی قرار گیرند. رویکرد اسلامی، به‌ویژه در ملاک میان‌فرهنگیت، تفاوت فرهنگی، تغییر فرهنگی، تلقی از دیگری و بی‌خانمانی ذهن، با نگاه‌های رایج متفاوت است؛ یعنی مسئله بودن پاره‌ای از موضوعات میان‌فرهنگی، ناشی از نگاه هنجاری است. ویژگی اين پژوهش نیز در همین نکته نهفته است.

کلیدواژه‌ها: ارتباطات میان‌فرهنگی، مسئله‌شناسی، تغییر فرهنگی، هوش فرهنگی، توانش فرهنگی، تلقی از دیگری.