فراتحليل كيفي شاخص‌ها و مؤلفه‌هاي شهر اسلامي؛ مبتني بر متون ديني

سال نهم، شماره چهارم، پياپي 36، پاييز 1397



محمد جبارپور / استادیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه امام حسین علیه السلام، fadak4381@gmail.com

روح‌الله عباسی / استادیار دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه شاهد،  abbasi.ro@gmail.com

سیدحسین سیده / دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه علامه طباطبائی، Shseyede@gmail.com

چکیده

امروزه سیمای عمومی شهر در شمال، جنوب، شرق، غرب و در آداب و رسوم متنوع،‌ مشابه یکدیگر است. در بسیاری از موارد، این شکل از شهر هیچ سنخیتی با محیط فرهنگی، مذهبی و اجتماعی شهر ندارد. استخراج شاخص‌ها و بررسی میزان و امکان تحقق ویژگی‌های شهر اسلامی، با توجه به شرایط موجود، همواره یکی از دغدغه‌های مهم در زمینة شهرسازی و معماری بوده است که توجه محققان را به خود جلب نموده است. هدف این پژوهش، استخراج و نقد شاخص‌های مطرح شده در زمینه شهر اسلامی است. در این تحقیق با مطالعه منابع به صورت مروری، مهم‌ترین شاخص‌های مطرح شده در زمینه شهر اسلامی، در قالب عناصر پنج‌گانه استخراج شده است تا با این وسیله فهم کلی از مفهوم «شهر اسلامی» در این چارچوب شکل گیرد. سپس، این شاخص‌ها مورد نقد و بررسی قرار گرفته و مهم‌ترین و اولویت‌دارترین شاخص‌ها که قابلیت پیاده‌سازی متناسب با شرایط موجود را دارا می‌باشند، استخراج شده است.

کلیدواژه‌ها: متون دینی، شهر اسلامی، عناصر پنجگانه شهر، سیمای عمومی شهر.