جامعه پيشرفته از ديدگاه قرآن و سنت (ويژگي‌ها و شاخص‌ها)

سال يازدهم، شماره دوم، پياپي 42، بهار 1399



محمدجمال خلیلیان اشکذری / دانشیار گروه اقتصاد مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره   m_khalil411@yahoo.com

* سیدحمید جوشقانی نائینی / دکترای فلسفة اقتصاد اسلامی مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خمینی ره و عضو گروه اقتصاد مؤسسة علوم انسانی جامعةالمصطفی العالمیه    mirsadry@gmail.com

دريافت: 12/07/1398 ـ پذيرش: 05/12/1398



چکیده

پیشرفت انسان و جامعه، حاصل تعامل مطلوب انسان با ابعاد گوناگون جهان پیرامون است که آموزه‌های هر مکتبی از طریق نهادهای اجتماعی این تعامل را جهت می‌دهند. از نظر اسلام، جامعة پیشرفته جامعه‌ای است که افراد آن با استفاده از دانش و فناوری، در پرتو رشد اقتصادی، به رفاه نسبی دست یافته و با به‌کارگیری آن در مسیر عبودیت و اطاعت از خداوند، به کرامت و آزادگی، معرفت و بصیرت و به تعبیر قرآن به حیات طیبه رسیده‌اند. ازاین‌رو، ویژگی‌ها و شاخص‌های جامعة پیشرفته اسلامی متمایز از جامعه توسعه‌یافته غربی است. برای دستیابی به پیشرفت مورد نظر اسلام، لازم است علاوه بر تأمین نیازهای مادی به نیازهای معنوی افراد نیز توجه شود و جامعه اسلامی باید مستقل، عزتمند و مقتدر باشد. این مقاله، با استناد به آموزه‌های اسلامی متخذ از آیات و روایات؛ حاکمیت فضای عبودیت و توحیدمداری، روابط فردی و جمعی بر محور عدالت اجتماعی، اتحاد و همبستگی، آزادی همراه با آزادگی، شکل‌گیری فضای علم‌افزایی، تفکر و معرفت، امنیت، نیروی انسانی متعهد و متخصص، فرهنگ اصیل و پویا، رفاه نسبی، سلامتی و بهداشت، ولایت‌پذیری، اصالت و استحکام نهاد خانواده را از ویژگی‌های مهم جامعه پیشرفته اسلامی دانسته و برای ارزیابی میزان پیشرفت آن، شاخص‌هایی را مطرح كرده است.

کلیدواژه‌ها: پیشرفت، پیشرفت انسان، جامعة پیشرفته، شاخص.