فصل نامه علمی - پژوهشی
فصل نامه علمی - پژوهشی روان شناسي و دين

بایگانی نشریه

خوانش روان‌شناختي «خوف از خدا» مبتني بر انديشة علامه طباطبائي: ارائه مدل پديدآيي

سال يازدهم، شماره سوم، پياپي 43، پاييز 1397



محمود خلیلیان شلمزاری / دانشجوي دكتري روان‌شناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره  mahmood.20959@yahoo.com

حمیدرضا حسن‌آبادی / استادیار روان‌شناسی تربیتی دانشگاه خوارزمی    hrhassanabadi@gmail.com

محمدناصر سقای بی‌ریا / استاديار گروه روان‌شناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    biria1390@gmail.com

فرید براتی سده / استادیار روان‌شناسی دانشگاه قرآن و حدیث    Barati.f@qhu.ac.ir

‌دريافت: 25/02/1397 - پذيرش: 09/07/1397

چکیده

اندیشمندان در رویکردهای مختلف در روان‌شناسی، به مطالعه دین و سازه‌های هیجانی آن پرداخته‌اند و سرآغازی برای مطالعه روان‌سنجی در خصوص دین و پدیده‌های دینی ایجاد نموده‌اند. هدف اين پژوهش، تدوین مدل پدیدآیی خوف از خدا، مبتنی بر دیدگاه علامه طباطبائی است. براي تدوین مدل پدیدآیی، از روش تحلیل محتوای استنباطی استفاده شد. جامعة متنی پژوهش، آثار مکتوب علامه طباطبائي و نمونه متنی تحقیق، 12 جلد از تفسیر المیزان است. یافته‌های پژوهش نشان داد كه مدل پدیدآیی هیجان خوف از خدا، مبتنی بر دو حیطه کلی هستی‌شناختی و روان‌شناختی است و داراي چهار سطح (آگاهی، شناخت، هیجان و رفتار) است. همچنین، در فرایند پدیدآیی خوف از خدا، عنصر شناختی شامل شناخت هدف، شناخت ویژگی‌های خدا و آگاهی از خصوصیات انسان؛ عنصر انگیزشی شامل انگیزه دفع ضرر و عنصر رفتاری شامل اجتناب از منشأ ترس و پیشروی به سمت هدف می‌شود. بنابراین، هیجان خوف از خدا، مبتنی بر اندیشه علامه طباطبائی از تعریف و دارای مدل پدیدآیی روان‌شناختی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها: خوف از خدا، ترس، اندیشه علامه طباطبائی، مدل پدیدآیی.