مباني جهان‌شناختي اخلاق در انديشه كلامي سيدمرتضي

سال نهم، شماره دوم، پياپي 24، پاييز و زمستان 1397



وحید پاشایی / استادیار دانشگاه بوعلی سینا همدان    pashaeivahid@gmail.com

دريافت: 23/12/1396 - پذيرش: 04/06/1397

چکیده

برای ترسیم یک نظام اخلاقی، به مبانی مختلف و مستحکمی نیاز است. یکی از مهم‌ترین مبانی در ارائه یک نظام اخلاق، مبانی جهان‌شناختی است که نگاه اندیشمندان به عوالم هستی و اصول حاکم بر آن را بازتاب می‌کند. سیدمرتضی، از اندیشمندان بنام شیعه در اندیشه‌های کلامی خود، نگرشی به جهان هستی دارد که در نتیجه منجر به تقسیم عوالم وجود، به عوالم پیش از دنیا، عالم دنیا و عوالم پس از دنیا شده است. این نوشتار، به تشریح و تحليل این نگرش و تأثیر آن در اخلاق پرداخته و به نتایجی همچون انگیزش اخلاقی با توجه به اعتقاد به عوالم پسینی دنیا و ثواب و عقاب اخروی، معناداری اخلاق با توجه به انکار عالم ذر پیش از دنیا و توجیه چرایی زیست اخلاقی، در اثر اعتقاد به ناظمی مدبر و صاحب قوانین در دنیا رسیده است.

کلیدواژه‌ها: عوالم وجود، انگیزش اخلاقی، معناداری اخلاق، عالم دنیا، عالم ذر، سیدمرتضی.