تبيين اصل منفعت‌گرايي متعالي در سياست خارجي دولت اسلامي

سال دوازدهم، شماره اول، پياپي23، بهار و تابستان 1399



* هادي شجاعي / دکتری علوم سیاسی، مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    shojaeehadi4@gmail.com

سيد جلال دهقاني فيروزآبادي / استاد روابط بين‌الملل، دانشگاه علامه طباطبايي

دريافت: 24/10/1397 ـ پذيرش: 28/02/1398

چکيده

منفعت‌گرایی، بستر سیاست‌ورزی در عرصة جهانی است و دولت‌ها، سیاست‌ها، راهبردها و اقدامات خود را بر اساس منافع تنظیم می‌کنند. دولت اسلامی‌ به‌عنوان یک کنشگر سیاسی عقلانی در تعامل با سایر بازیگران، از یک سو، اهداف راهبردی خود را در چهارچوب منفعت‌گرایی پیگیری مي‌کند و از سوی دیگر، منفعت‌گرایی را در بستر حقیقت تعریف و دنبال می‌کند. این پژوهش در پاسخ به این پرسش که «منفعت‌گرایی در سیاست خارجی دولت اسلامی در چه بستری تکوین می‌یابد؟» این انگاره را مطرح می‌کند که منفعت‌گرایی دولت اسلامی، در بستر حقیقت و با رویکردی واقع‌بینانه شکل می‌گیرد و از این‌رو دارای ویژگی‌های منحصربه‌فردی چون اولویت‌بندی ارزش‌محور، تعادل‌بخشی و تلازم است که به آن ماهیتی متعالی می‌بخشد. تبیین منطقی منفعت‌گرایی دولت اسلامی می‌تواند خط فاصل مشخصی را پیرامون سیاست‌ورزی دینی و غیردینی در عرصة سیاست خارجی ترسیم کند و از این طریق، دورنمای کلان الگوی منافع دولت اسلامی ‌را به‌خوبی تبیین کند.

کلیدواژه‌ها: دولت اسلامی، سیاست خارجی، اصل، منفعت‌گرايي متعالي.