فصل نامه علمی - پژوهشی
فصل نامه علمی - پژوهشی معرفت فلسفي

بایگانی نشریه

نقش وهم در خطاهاي ادراكي از ديدگاه صدرالمتألهين

سال پانزدهم، شماره اول، پياپي 57، پاييز 1396



جواد رضائي / دانشجوي دكتري كلام اسلامي دانشگاه قم                                             rezaijavad84@gmail.com



محمدكاظم فرقاني / استاديار فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه امام صادق علیه السلام                     forghani@isu.ac.ir



دريافت: 6/6/95 ـ پذيرش: 29/3/96



چکیده



از نظر صدرالمتألهين علم و ادراک، از مجردات هستند و میزان علم با شدت و ضعف تجرد رابطة مستقیم دارد. از سویی قوة وهم از نظر صدرالمتألهين همان عقل است که به جزئیات حسی یا خیالی اضافه شده است؛ لذا طبق این تعریف، ادراک وهمی ذاتاً کاهش تجرد و به تبع آن ضعف ادراک را در پی دارد. همچنین از ویژگی‌های ادراک وهمی عدم قاطعیت و جزمیت است و به عبارت دیگر شأن وهم و ادراک وهمي، رسیدن به یقین و معرفت صحیح نیست. علاوه بر این وهم، فرمانروای قوای جزئی و حیوانی است و سعی در تسخیر حداکثری این قوا و ارضای حداکثری شهوت و غضب دارد؛ لذا با عقل و ادراکات عقلی در نزاع است و عقل به دنبال محدود کردن و تعدیل این قواست. از این جهات، بحث واهمه و ادراکات وهمی با بحث خطا در ادراک در ارتباط است. روش انجام اين تحقيق، توصيفي ـ تحليلي است.



کلید‌واژه‌ها: وهم (قوة واهمه)، عقل، ادراک، تجرد، صدرالمتألهين.