فصل نامه علمی - پژوهشی
فصل نامه علمی - پژوهشی معرفت فلسفي

بایگانی نشریه

بازگشت به اصل؛ درآمدي بر نگاه وحدت‌گرا به علوم از منظر حكمت اسلامي

سال پانزدهم، شماره اول، پياپي 57، پاييز 1396







حسین سرآبادانی تفرشی / دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشگاه امام صادق علیه السلام 87sarabadani@gmail.com



کریم ابراهیمی / دانشجوی دکتری مدیریت تولید و عملیات پردیس فارابی دانشگاه تهران ebrahemi68@gmail.com



محمدتقی حیدری / دکترای تخصصی، هیئت علمی دانشگاه یاسوج                                           heydari@yu.ac.ir



حسین پرکان / دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام               hparkan@yahoo.com



دريافت: 1/7/95 ـ پذيرش: 29/1/96



چکیده



علم و دانش پیش از مدرنیته و عصر جدید، در حوزه­های تمدنی گوناگون از نوعی وحدت و انسجام برخوردار بود. اگرچه دانش مشتمل بر قلمروهای گوناگون بود، اما این قلمروها در پیوند با یکدیگر یک کل واحد را تشکیل مي‌دادند و از یکدیگر قابل تفکیک نبودند؛ ولي هم‌زمان با آغاز عصر مدرن دوران انشقاق و ازهم‌گسیختگی میان علوم و معارف بشری آغاز شد. جنبش مطالعات میان‌رشته­ای، تفکر سیستمی و برخی جریانات فرهنگی و فلسفی در غرب، ضمن توجه به عرصة وحدت­گرایی در علوم، به انتقاد از حرکت علم مدرن در مسیر تخصص­گرایی پرداختند و بر این نکته تأکید داشتند که این نگاه تخصص‌گرا، فاقد کارایی لازم برای برطرف‌ کردن نیازها و مسائل تمدنی غرب است. در این پژوهش ضمن معرفی انتقادی برخی جریان‌های وحدت‌گرا در ساحت علوم، به بررسی و تحلیل آن از منظر حکمت اسلامی پرداخته‌ایم. به نظر می‌رسد دانش در این منظر، از نوعی وحدت منسجم و یک‌پارچه برخوردار است که در ادبیات قدمای ما از آن تعبیر به حکمت می‌شده است.



کلیدواژه‌ها: وحدت علوم، تخصص‌گرایی، نظریة عمومی سیستم‌ها، مطالعات میان‌رشته‌ای، مسائل تمدنی.