فصل نامه علمی - پژوهشی
فصل نامه علمی - پژوهشی روان شناسي و دين

بایگانی نشریه

عوامل و ساختار انگيزش رفتار انسان در انديشه‌ علامه طباطبائي

 



سال دهم، شماره چهارم، پياپي 40، زمستان 1396



نجيب‌الله نوري / دكتري روان‌شناسي عمومي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره   noori1351@gmail.com



دريافت: 20/12/1394 - پذيرش: 04/06/1395



چکيده



هدف اين پژوهش، دستيابي به عوامل و ساختار انگيزش در انديشه علامه طباطبائي‌ است. بدين‌منظور، با روش کتابخانه‌اي، نقطه نظرات علامه طباطبائي دربارة عوامل و ساختار انگيزش انسان از ميان آثار ايشان جمع‌آوري گرديد و سپس به روش توصيفي تحليلي تجزيه‌و‌تحليل گرديد. نتايج بررسي نشان مي‌دهد که نه عامل دروني و دو عامل بيروني به صورت درهم‌تنيده در صدور رفتار انسان نقش انگيزشي دارند. با توجه به آثار علامه، اين عوامل را مي‌توان به صورت لايه‌هاي پي‌درپي در نظر گرفت: لايه اول، نيروهاي بنيادين وجود انسان (قواي نفس). لايه دوم، اهداف (علل غايي و کمالات قوا). لايه سوم، گرايش‌ها و نيازها. لايه چهارم، شناخت‌ها و برداشت‌ها (ادراکات اعتباري و حقيقي). لايه پنجم، شوق و ميل (هيجانات و عواطف).‌ لايه ششم، خواست و تصميم فردي (اراده). لايه هفتم، واکنش‌هاي فيزيولوژيکي (ايجاد حرکت فيزيکي). لايه هشتم، تجريه رفتار (عمل). لايه نهم، رگه‌هاي شخصيتي (ملکات نفساني). اين لايه‌هاي نه‌گانه مربوط به پردازش‌هاي دروني وجود انسان هستند که از عوامل بيروني چون هدايت، کمک، رحمت و لطف خداوند و همچنين محيط بيروني و جامعه و وسوسه‌هاي شيطان متأثرند. به‌طورکلي، مجموع اين عوامل درهم‌تنيده ساختار انگيزش انسان را شکل مي‌دهند.



کليدوا‌ژه‌ها:‌ عوامل انگيزشي، ساختار انگيزشي، رفتار انسان، انديشه‌هاي علامه طباطبائي، گرايش‌ها، ادراکات.