فصل نامه علمی - پژوهشی
فصل نامه علمی - پژوهشی روان شناسي و دين

بایگانی نشریه

چيستي رابطة صميمانه در قرآن و روايات

سال سيزدهم، شماره اول، پياپي 49، بهار 1399



محمد ناصررضايي / كارشناس ارشد مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    nasermo1355@gmail.com

محمدرضا احمدي / استاديار گروه روان‌شناسي مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    m.r.Ahmadi313@gmail.com

محمدصادق شجاعي / استاديار گروه روان‌شناسي پژوهشگاه حوزه و دانشگاه    s_shojaei@yahoo.com

دريافت: 28/01/1397 ـ پذيرش: 04/05/1397



چکيده

هدف اين پژوهش، شناسايي ماهيت و چيستی رابطة صميمانه در قرآن کريم و روايات اسلامی است؛ برای گردآوری و تحليل داده‌ها، از روش تحليل کيفی محتوای متون اسلامی استفاده شده و نتايج ذيل حاصل شد: 1. علاقه‌ها و پيوندهای خالص، نزديک، شديد و بلندمدت دو يا چندجانبة همراه با خودفاش‌سازی، بی‌طرفی و عدالت، اجزاي تشکيل‌دهندة رابطه صميمانه است؛ 2. عبور از يک رابطة سطحی به رابطة صميمانه ويژگی‌هايي را می‌طلبد که می‌توانند ماهيت و چيستی اين رابطه را تشکيل دهد؛ اين ويژگی‌ها در روان‌شناسی عبارتند از: 1. تأثيرگذاری عاطفی؛ 2. رازدل‌گويي؛ 3. پايداری؛ 4. صداقت؛ 5. همدلی. اما ويژگی‌های رابطة صميمانه در منابع اسلامی بنيادی‌تر و اساسی‌تر بوده و از نظر کمی رابطه‌های کمتری را شامل شده و به لحاظ کيفی از عمق و شدت بيشتری برخوردار است. اين ويژگی‌ها عبارتند از: 1. خدامحوری؛ 2. اخلاص؛ 3. پايداری؛ 4. تأثيرگذاری عاطفی. هر يک از اين چهار ويژگی‌ نشانه‌‎های خاص خود را دارند و حتی پايداری در منابع اسلامی با پايداری در رابطة صميمانه از نظر روان‌شناختی تفاوت روشنی دارد؛ در اين منابع علاوه بر تأکيد به پايداری دوستی در دنيا، دوستان صميمی نگرش و گرايش به آخرت را نيز در طرف مقابل مورد نظر قرار می‌دهند. به اين ترتيب، علاوه بر آنکه در ويژگی ايمان به خدا و اخلاص، رابطة صميمانه بر اساس منابع اسلامی از رابطة صميمانه روان‌شناختی متمايز می‌شود، در نحوة دوام دوستی نيز رابطه صميمانه مبتنی بر منابع اسلامی تفاوت فاحشی با وجود همين ويژگی در رابطه صميمانه روان‌شناختی دارد.

کليدواژه‌ها: رابطه، روابط، صميميت، رابطة صميمانه، دوستی، منابع اسلامی.