فصل نامه علمی - پژوهشی
فصل نامه علمی - پژوهشی روان شناسي و دين

بایگانی نشریه

روش تجربي و جايگاه آن در روان‌شناسي اسلامي

سال سيزدهم، شماره دوم، پياپي 50، تابستان 1399



علی مصباح / دانشیار گروه فلسفة مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی ره    a-mesbah@qabas.net

* علی ابوترابی / استادیار گروه روان‌شناسي مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی ره     aliabootorabi@yahoo.com

دريافت: 17/01/1397 ـ پذيرش: 15/07/1397



چكيده

این پژوهش، ضمن شرح روش تجربی در روان‌شناسی معاصر و بيان كاستي‌ها، محدودیت‌ها و امتیازات آن، به تبیین نقش و جایگاه آن در روان‌شناسی اسلامی می‌پردازد. این پژوهش، به روش توصیفی ـ تحلیلی و با گردآوری کتابخانه‌ای با مراجعه به منابع معتبر روان‌شناختی و اسلامی و شیوه‌های عقلانی به انجام رسیده است. یافته‌ها نشان داد اولاً، روش تجربی که مبتنی بر یافت‌های حسی می‌باشد، تنها یکی از راه‌های شناخت برای انسان می‌باشد و برای دستیابی به واقعیت‌های روانی انسان، سه روش دیگر وجود دارد که عبارتند از: روش شهودی، روش وحیانی و روش عقلانی. ثانیاً، انسان از لحاظ روان‌شناختی، موجود چندبُعدی است که بررسی هرکدام از ابعادش روش ویژه خود را می‌طلبد. با توجه به ماهیت انسان و اینکه به‌شدت با محسوسات انس می‌گیرد و دست‌کم در زندگی روزمره به‌شدت بر یافته‌های حسی متکی است در منابع اسلامی نیز به تجربه یافته‌های حسی اهمیت داده شده است. در برخی موضوعات که پژوهشگر به وسیلة سایر روش‌ها به واقع‌نمایی اطمینان‌بخش نرسد، روش تجربی می‌تواند میزان واقع‌نمایی را افزایش دهد. بنابراین روش تجربی در کنار سه روش عمدة دیگر از روش‌های اساسی در بررسی سازمان‌یافتگی‌های روان‌شناختی، پایه‌های زیرین و نمودهای رفتاری آن می‌باشد.

کلیدواژه‌ها: ‌روان‌شناسی اسلامی،‌ روش‌های تحقیق، تجربه‌گرایی و روش تجربی.