ماهنامه علمي- ترويجي
ماهنامه علمي- ترويجي معرفت

بایگانی نشریه

درآمدي بر رئاليسم علمي

سال بيست و هفتم ـ شماره 250 (ويژة فلسفه)



اسلام رجبی / کارشناس ارشد فلسفه علم مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    Rajabi6213@yahoo.com

دريافت: 9/2/97                    پذيرش: 25/6/97

چکیده

رئالیسم علمی دیدگاهی است که هویات نظری مطرح در نظریه‌های علمی را دارای وجودی مستقل از ذهن و نظریات علمی می‌داند. طبق این دیدگاه، هویاتی همچون اتم، ملکول، موج، الکترون و... به لحاظ هستی‌شناختی دارای وجودی مستقل هستند و شناخت آنها به‌واسطة نظریات علمی، امکان‌پذیر است. در مقابل، ابزارانگاران علمی، رئالیست‌ها را در هر دو ادعای خود به چالش کشیده‌اند و به لحاظ هستی‌شناختی منکر وجود مستقل هویات نظری هستند و با انکار وجود مستقل آنها، ادعای شناخت آنها نیز معنایی نخواهد داشت. با بررسی دیدگاه‌های این دو جریان به این نتیجه رسیدیم که نزاع این دو جریان همچون پرونده‌ای مفتوحه ادامه دارد و هیچ‌کدام از آنها در مقابل دیگری به برتری دست نیافته است و ادله‌ای که از سوی آنها ارائه می‌شود، توان کنار گذاشتن و حذف جریان مقابل را ندارد.

این مقاله با روش توصیفی ـ تحلیلی به بررسی دیدگاه‌های رئالیست‌ها و ابزارانگاران می‌پردازد و هدف آن تبیین و بررسی ادلة رئالیسم علمی و توفیق آن در برابر ابزارانگاری است.



كليدواژه‌ها: رئالیسم علمی، ابزارانگاری، فلسفة علم، پوزیتیویسم منطقی، مکتب اجتماعی علم.