ماهنامه علمي- ترويجي
ماهنامه علمي- ترويجي معرفت

بایگانی نشریه

علل اختلاف آراء انديشمندان مسلمان در باب اوصاف الهی

سال بيست و هشتم ـ شماره دوازدهم، پياپي 267 (ويژة كلام)



محمود هدايت‌افزا/ دكتري فلسفۀ و كلام اسلامي دانشگاه تهران    mahmudhedayatafza@yahoo.com

دريافت: 11/5/98                    پذيرش: 26/9/98

چكيده

مسئلۀ شناخت صفات الهی ازجمله مباحث بسیار اختلاف‌انگیز در میان پیروان ادیان ابراهیمی بوده است. در این میان مسیحیان و مسلمانان، گوی سبقت را از سایران ربوده‌اند و البته تشتت آراء در آثار متفكران مسلمان، بسي مشهودتر است. ازآنجاكه دانستن علل اصلی اين اختلافات در روش‌شناسي پژوهش‌هاي بنيادي در مباحث ناظر به الهيات، تأثيرات قابل‌توجهي دارد و مانع ورود اهل تحقیق به برخي بيراهه‌هاست؛ نوشتار پيش‌رو در پي گردآوری و تحليل آن علل كوشيده است. با تتبع در آثار فريقين، اختلاف مزبور، معلول سه علت شناخته شد. مهم‌ترين آنها بروز اختلافات مذهبي پس از شهادت رسول الهي است كه به مهجوريت كتاب الهي و انقطاع سواد اعظم مسلمانان از حاملان رسالت نبوی انجاميد. اما دو امر ديگر، از خارج جامعۀ اسلامي با مباشرت خلفاي خودخوانده نشئت گرفته است: يكي نشر آراء مخلوط از حق و باطلِ اهل کتاب در میان مسلمانان مبتدی به‌ويژه در عصر خليفۀ دوم و ديگر، ترجمه و نشر بدون برنامۀ آثار مختلف فیلسوفان یونانی در عهد عباسیان.

كليدواژه‌ها: الهيات مسلمانان، سقيفه، اختلافات مذهبي، مرجعيت اهلبيت، آثار اهل كتاب، ترويج فلسفه.