ماهنامه علمي- ترويجي
ماهنامه علمي- ترويجي معرفت

بایگانی نشریه

چالش‌های پیش‌روی مبناگرایی در فلسفۀ غرب با نگاهی به رویکرد علامه طباطبائی به مبناگرایی

عيسي موسي‌زاده / دانشجوي دكتري فلسفه دانشگاه تبريز    isa.mousazadeh83@gmail.com

دريافت: 13/03/99                    پذيرش: 26/08/99

چکيده

مبناگرایی دیدگاهی است درباره ساختار باورهای موجه، که باورها را به دو دسته تقسیم می‌کند؛ یکی باورهای پایه، که برای موجه‌بودن نیازی به سایر باورها ندارند؛ و دیگری باورهای غیرپایه، که برای موجه بودن نیازمند باورهای دیگر هستند. 

مبناگرایان درباره دو مطلب مهم اختلاف‌نظر دارند: یکی تبیین آنان از چگونگی موجه‌شدن باورهای مبنایی و دیگری تبیین آنان از نحوه تسری توجیه از باور مبنایی به باورهای غیرمبنایی. رویکردهای مختلف به این دو مطلب باعث قرائت‌های مختلفی از مبناگرایی شده که در یک تقسیم‌بندی کلی می‌توان به «مبناگرایی شدید» و «مبناگرایی معتدل» اشاره کرد كه امروزه شاهد نقدهای مختلفی نسبت به هر دو رویکرد هستیم.

هدف مقاله حاضر که با روش کتابخانه‌ای و توصیفی صورت گرفته، این است که مهم‌ترین نقدهای ارائه‌شده به مبناگرایی را گردآوری کرده و بیانی اجمالی از مبناگرایی علامه طباطبائی، به‌عنوان نمایندۀ معاصر حکمت متعالیه، ارائه دهد. در نهایت خواهیم دید که رویکرد علامه طباطبائی به مبناگرایی، فاقد بسیاری از نواقص موجود در مبناگرایی غربی است.

کلیدواژه‌ها: مبناگرایی، درون‌گرایی، برون‌گرایی، مبناگرایی افراطی، مبناگرایی معتدل،‌ علامه طباطبائي.