ماهنامه علمي- ترويجي
ماهنامه علمي- ترويجي معرفت

بایگانی نشریه

ادلة صدرالمتألهین‌ بر تشکیک با تقریر استاد فیاضی

* یاسر حسین‌پور/ دانشجوي دكتري حكمت متعاليه مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    hoseinpour.yaser@gmail.com

احمد سعیدی/ استادیار گروه عرفان مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    ahmadsaeidi67@yahoo.com

دريافت: 30/01/99                    پذيرش: 12/04/99

چکيده

صدرالمتألهین‌ به‌عنوان مبدع مسئلۀ سرنوشت‌ساز و پرکاربرد تشکیک در فلسفۀ اسلامی شناخته می‌شود. او با ابتکار مثال‌زدنی تشکیک را بر پایه اصالت وجود بنا نهاد. امروزه در بین مفسران، تفاسیر متعددی از تشکیک صدرایی وجود دارد. در میان این تفاسیر، تفسیر استاد فیاضی مقارنت ویژه‌ای با وحدت شخصی وجود یافته است. در تفسیر مدعایی ایشان تشکیک به معنای موجودیت همه موجودات به عین وجود واجب‌تعالی است. در حقیقت یک وجود بسیط و بحت اطلاقی، بیشتر محقق نیست و کثرات علی‌رغم موجود بودن، وجودی غیر از وجود حق‌تعالی ندارند و به عین وجود او موجود هستند. به‌نظر استاد فیاضی این نظریه، باور نهایی صدرالمتألهين در این زمینه است. ایشان همچنین عباراتی از صدرا که به‌منزلۀ دلیل برای اثبات این تشکیک است را برای اثبات تفسیر مدعایی خود ارائه می‌دهند. در این عبارات صدرالمتألهين درصدد اثبات موجودیت همه وجودات به ‌وجود خداوند و یا به بیان دیگر، وجود بودن وجود خداوند برای همه موجودات است. در این مقاله به روش توصيفي ـ تحليلي به بررسی این ادله خواهیم پرداخت.

كليدواژه‌ها: تشکیک، صدرالمتألهین‌، ادله عقلی.