نسبت ميان اخلاق و آداب؛ با تأكيد بر اخلاق و آداب اسلامي

سال پنجم، شماره اول، پياپي 15، بهار و تابستان 1393


سيدحسين شرف الدين / استاديار جامعه شناسي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره sharaf@qabas.net


دريافت: 15/7/1393 ـ پذيرش: 4/12/1393



چكيده


يكي از نظام هاي هنجاري بسيار مهم در هر جامعه و جهان هاي فرهنگي، آداب اجتماعي است. هويت انضمامي، بين الاذهاني، نسبي و متغير بودن و كاركرد هاي صوري آداب موجب شده تا اين بخش هنجارين، به رغم اهميت از حوزه مطالعات محققانه به دور مانده و يا در حاشيه موضوعات فقهي، حقوقي و اخلاقي به اجمال ملاحظه شود. پرسش از چيستي، چرايي و ضرورت، انواع، نقش و كاركرد، مباني نظري، وجوه اشتراك و افتراق آن با ساير نظام هاي هنجاري همچون اخلاق، فقه، قانون، عرف، و استحسانات زيباشناختي، عمده ترين پرسش هايي است كه انتظار مي رود شاخه هاي مختلف علوم اجتماعي به تناسب علايق و جهت گيري هاي رشته اي خود بدان توجه كنند. اين نوشتار درصدد است تا نسبت مفهومي، نظري، زباني و كاركردي ميان اخلاق و آداب اجتماعي را به مثابه دو نظام هنجاري با محوريت منابع ديني و منابع معرفت ديني مورد واكاوي و تحليل قرار داده، به برخي نتايج كاربردي متناسب با اقتضائات جامعه موجود دست يابد. روش مطالعه، تحليل محتواي گزاره هاي مربوط در متون و منابع ديني و علمي با روش تفسيري است.


كليدواژه ها: اسلام، اخلاق، آداب، ارزش، هنجار، رفتار، كاركرد.