توجيه بر مبناي بديهيات (بديهيات اخلاقي و غير اخلاقي)


سال هفتم، شماره اول، پياپي 19، بهار وتابستان 1395



علي احمدي امين / دانشجوي دكتري فلسفه اخلاق تطبيقي مؤسسه آموزشي و پژوهشي امام خميني ره                   



دريافت: 09/07/1395 ـ پذيرش: 30/11/1395                                                ali_20750@yahoo.com



چکيده



از بين مکاتب اخلاقي مبناگرا، برخي مکاتب معتقدند که گزاره هاي پايه در استدلال هاي اخلاقي، گزاره هايي بديهي هستند. ميان کساني که گزاره هاي پايه اخلاقي را بديهي مي دانند، اين اختلاف نظر وجود دارد که برخي، گزاره هاي پايه بديهي را اموري اخلاقي مي دانند و برخي، اين گزاره ها را امور غيراخلاقي قلمداد مي کنند. چگونگي تبيين بداهت گزاره هاي پايه اخلاقي در بين انديشمندان معرکه آراء است. برخي جانب شهود را در اين حوزه گرفته اند. برخي چون کانت، آنها را مدرَک پيشيني عقل عملي دانسته اند. برخي صرف تصور موضوع و محمول را براي حکم به بداهت آن کافي دانسته اند. برخي ديگر، با تبيين عقلاني بداهت آن را نشان داده اند. همچنین در این مورد، دو حوزه ارزش و الزام، نزد فيلسوفان اخلاقي بهره يکساني ندارند. برخي، صرفاً حوزه ارزش را داراي گزاره هاي پايه بديهي مي دانند. برخي اين شأن را تنها براي الزامات اخلاقي قائلند. برخي ديگر نیز، در هر دو حوزه به يکسان عمل کرده اند. در این نوشتار سعی شده تا مهمترین نظریات بداهت گرا در فرااخلاق، از جهت توجیه گزاره های اخلاقی مورد تحلیل و بررسی قرار گیرند.



کليدواژه ها: توجيه، بديهيات، بديهيات اخلاقي، بديهيات غيراخلاقي.