بررسي موانع شناخت از ديدگاه مولانا

سال هشتم، شماره دوم، پياپي 22، پاييز و زمستان 1396



فاطمه تركاشوند / كارشناسي ارشد فلسفه و كلام اسلامي دانشگاه الزهرا علیه السلام                           fatemetkd@yahoo.com



ناصرالدين حسن‌زاده تبريزي / استاديار فلسفه اسلامي دانشگاه ملاير



دريافت: 26/6/1396 ـ پذيرش: 17/11/1396



چکيده



شناخت راز هستي و حقيقت انسان، از جمله اصلي‌ترين تعاليم بسياري از اديان و مکاتب فلسفي و عرفاني به‌شمار مي‌رود تا او را به هدف اصلي خلقت هدايت نمايد. خودشناسي، امکان رسوخ بي‌واسطة بشر به تجلي الهي را ميسر مي‌سازد. مولانا، با الهام از حديث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»، به شيوه‌هاي گوناگون به اهميت خودشناسي و تبيين انواع راه‌هاي ارتباطي آن با خداشناسي پرداخته است. اگرچه شناخت نفس ناطقه موجب شناخت خدا مي‌شود، اما براي رسيدن به نور معرفت و حصول کمال، که نتيجة تصفيه باطل و گسيختگي از عالم ظاهر و پيروي از پيران راستين است، بايد موانع شناخت را که سد تکامل نفس يا حجاب حق به‌شمار مي‌آيد، از ميان برداشت. در اين مقاله، مهم‌ترين موانع حجاب از منظر مولانا مورد توصيف و تحليل قرار گرفته است. مهم‌ترين موانع شناخت از نظر وي، عبارتند از: شهوت و هوي و هوس، حب دنيا، تقليد کورکورانه و حرص و آز.



کليدواژه‌ها: معرفت، شناخت، مولانا، خودشناسي، هوي و هوس، حب دنيا، تقليد، حرص.