جايگاه «نسيان خدا» در مجموعه علل و نتايج «نسيان خويشتن»

سال دهم، شماره اول، پياپي 25، بهار و تابستان 1398



فاطمه قدرتي / استاديار الهيات دانشگاه ياسوج     f.ghodrati@yu.ac.ir

دريافت: 20/08/1397 - پذيرش: 31/01/1398



چکيده

«بحران هويت» يا همان «نسیان خود» و بحران «ازخودبيگانگي»، مشکلی است که همواره گریبان‌گیر بشر بوده است. این پژوهش، با مراجعه به مضامین قرآنی و روایی و استناد به آرای آیت‌الله جوادی آملی، ابتدا مفهوم روشنی از بحران روحی «خودفراموشی» ارائه داده و در گام بعد،‌ جایگاه «خدافراموشی» و دین‌گریزی را در سلسله‌علل و سلسله‌نتایج «خودفراموشی» تبیین کرده است. یافته‌های اين پژوهش حاكي از اين است كه خودفراموشی نه به ‌معنای از دست دادن فطرت توحیدی، بلکه به ‌معنای عطف توجه به صورت مادی و غفلت از صورت نوعيه انسان و روح انسانی است. اما در رابطه با جایگاه نسیان خدا، با توجه به اینکه طبق آیات قرآن کریم، اعتقاد به توحید مقوّم صورت نوعيه انسان است، نسیان خدا منجر به نسيان خویشتن خواهد شد. از سوي دیگر، با نظر به آیات قرآن کریم مبنی بر اینکه مبدأ و معاد یکی است و انسان مظهر تام و جمیع اسمای الهی است، نسیان خویشتن نیز نهایتاً منجر به نسیان خدا خواهد شد. ازاين‌رو، «خدافراموشی» در سلسله‌علل و سلسله‌نتایج «خودفراموشی» قابل تحلیل و بررسی است.

كليدواژه‌ها: خودفراموشی، خدافراموشی، آیات قرآن کریم، نسيان، نسيان خويشتن.