ويژگي‌هاي هويت انساني از نگاه ملاصدرا و دلالت‌هاي غايت‌شناسانۀ آن در اخلاق

سال يازدهم، شماره دوم، پياپي 28، پاييز و زمستان 1399



* حميد عاشوري / دانشجوي کارشناسي‌ارشد، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    ashoory.hamid@yahoo.com

احمدحسين شريفي / استاد گروه فلسفه، مؤسسة آموزشي و پژوهشي امام خميني ره    sharifi1738@yahoo.com

دريافت: 06/09/1398 ـ پذيرش: 14/02/1399



چکيده

شناخت هویت انسانی و ويژگي‌هاي آن، نقشي انکارناپذير در مسائل علوم انساني دارد. هدف این مقاله، پاسخ به این مسئله است که اولاً، ملاصدرا ویژگی هویت انسانی را چه می‌داند؛ یعنی چه ویژگی یا ویژگی‌هایی لازم است تا واقعیت وجودی در جرگۀ انسانیت وارد شده و از ساير موجودات متمايز شود؟ ثانیاً، این نوع نگاه ملاصدرا، چه تأثیری در هدف اخلاق دارد. روش این پژوهش، توصیفی و تحلیلی است؛ زیرا در ابتدا باید با توجه به مبانی فلسفی و انسان‌شناختی ملاصدرا، نظر او را در مورد ویژگی هویت انسانی به دست آوريم. سپس، دلالت‌های این نگاه را در هدف اخلاق تحليل کنيم. ملاصدرا با توجه به مبانی خاص خود، اعم از فلسفی و انسان‌شناختی، ویژگی خاص انسانی را «ناطقیت» می‌داند و طبیعتاً دلالت آن در هدف اخلاق، به این صورت است که هدف‌هایی همچون لذت شخصی یا آزادی به معنای الحادی آن را ردّ می‌کند و نهایت حرکت انسان را در آگاهي هرچه بیشتر به فقر ذاتی و عین‌الربط بودن خود، به خالق و درک توحید خاص و فنای فی‌الله می‌داند.

کلیدواژه‌ها: هویت انسان، غایت، اخلاق، ملاصدرا، حکمت متعالیه.