مباني انسان‌شناختي و اهداف تربيت اخلاقي از ديدگاه علامه طباطبائي در تفسير الميزان

سال يازدهم، شماره دوم، پياپي 28، پاييز و زمستان 1399



* طه امیررستمی بناب / کارشناس ارشد تربیت اخلاقی، مؤسسة آموزش عالی اخلاق و تربیت    taharostami110@gmail.com

سيدمحمدرضا موسوی‌نسب / استادیار گروه علوم تربیتی، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره    smrmn1346@gmail.com

دريافت: 17/02/1399 ـ پذيرش: 10/07/1399



چکيده

اين پژوهش، با هدف بررسی مبانی انسان‌شناختی و اهداف تربیت اخلاقی، از دیدگاه علامه طباطبائی با تأکید بر تفسیر المیزان و با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که علامه طباطبائی ضمن اشاره به دو ساحت جسمانی و روحانی، «روح» را مبدأ حیات انسان مي‌داند. مفطور بودن به فطرت الهی، عقل، کمال‌جویی و حد یقف نداشتن آن، تفاوت در قابلیت‌های فردی، اجتماع‌گرایی، اختیار و اراده، سعادت و رجوع الی‌الله و غیره، از جمله مبانی انسان‌شناسی هستند که در دیدگاه علامه مورد توجه قرار گرفته است. علامه طباطبائي، هدف غایی تربیت اخلاقی را رسیدن به مقام قرب الهی دانسته و درک وابستگی تام انسان به خداوند و مرآتیت (حیثیت آینه بودن) ماسوی‌ الله، مقدمه قرار دادن دنیا برای آخرت، تبعیت از حق در گفتار و رفتار، دوری از صفات رذیله، تشخیص جایگاه خود در همة امور، تسخیر محیط و استفاده از امکانات مادی، تصدیق عملی یوم‌الدین و عدم وثوق به عمل خود را نیز به عنوان اهداف میانی و مقدمات نیل به قرب الهی معرفی کرده است.

کلیدواژه‌ها: تربیت اخلاقی، مبانی انسان‌شناسی، اهداف، علامه طباطبائی، المیزان.