واقع گرایی اخلاقی در نیمه دوم قرن بیستم

سید اکبر حسینی قلعه بهمن

کتاب حاضر تحت نظر دکتر لگنهاوزن تالیف شده و سپس کمی بسط یافته و به کتابی نسبتا کوچک مبدل شده است.خواندن این کتاب برای شناخت واقع گرایی اخلاقی و نظریه های نوین در باب آن مفید است.

واقع گرایان اخلاقی بر این باورند که احکام اخلاقی گزاره هایی صادق اند.ص31

واقع گرایی اخلاقی اصرار می ورزد که واقعیات اخلاقی به طور مستقل از باورهای اخلاقی ما وجود دارند.ص31

به عقیده واقع گرایان،گزاره های اخلاقی یا دست کم بسیاری از آنها مستقیما توصیف گر حقایق اخلاقی اند و بدین لحاظ آنها دارای ارزش صدق اند.ص33

واقع گرایی اخلاقی یعنی اعتقاد به وجود حقایق اخلاقی و به تبع آن وجود اوصافی نظیر خوب،بد،درست،... که البته این حقایق و اوصاف،از آگاهی ها،باورها،گرایش ها و امیال ما مستقل اند.ص35

واقع گرایی اخلاقی،دیدگاهی است که درباره هستی شناسی حقایق اخلاقی مطرح شده؛نه معرفت شناسی آنها.ص37

هنگامی که به حوزه ی هستی شناسی حقایق اخلاقی وارد می شویم،رویکردها به دو شاخه ی واقع گرایانه و غیر واقع گرایانه تقسیم می شوند و زمانی هم که داخل مباحث معرفت شناسی می شویم،دیدگاه به دو بخش عینیت گرا و غیر عینیت گرا منشعب می گردند.ص37

واقع گرایی اخلاقی معاصر غربی، با دو رویکرد انگلیس و امریکایی شناخته می شود.ص47

تا قبل از آغاز قرن بیستم واقع گرایی مبتنی بر طبیعت گرایی دیدگاه مقبول و غالب در عرصه اخلاق بود.ص47

جی.ای.مور تلقی طبیعت گرایانه را به زیر سوال برد و با استفاده ازبرهان سوال گشوده آن را ناکارآمد معرفی کرد.ص48

*جی.ای.مور رویکرد واقع گرایانه جدیدی به نام شهودگرایی بنیان نهاد.ص48

با رواج پوزیتیویسم منطقی،واقع گرایی اخلاقی از رونق افتاد.ص48

*جان هنری مک داول در میان واقع گرایان انگلیسی از مابقی شهرت بیشتری دارد.ص53

دیدگاه مک داول و امثال وی که اغلب انگلیسی اند، به نظریه ناظر آرمانی یا ناظر بی طرف شهرت پیدا کرده است.ص76

* مک داول حقایق اخلاقی را اموری شبیه به کیفیات درجه دو در فلسفه لاک می داند.او می گوید کیفیات درجه دو همانند کیفیات درجه اول در جهان خارج وجود دارند اما با حالت ذهنی خاصی ادراک می شوند.ص73

* درباره انگیزه اخلاقی دو رویکرد کلی وجود دارد:

ـ رویکرد درون گرایانه:رویکرد درون گرا معتقد است وجود یک انگیزه برای انجام عملی اخلاقی از جانب صدق گزاره های اخلاقی تضمین می شود.

ـ رویکرد برون گرایانه: رویکرد برون گرا معتقد است انگیزه لازم برای عمل به گزاره های اخلاقی از ناحیه خود این گزاره ها تامین نمی شود بلکه ضمانتی روان شناختی ِ مضاعف برای تحریک شخص لازم است.ص88

ارسطو عقیده داشت که علم به تنهایی کافی نیست و عناصر بیشتری برای انجام دادن یا ترک کاری لازم است.ص89

افلاطون معتقد بود که علم و معرفت،برای انجام عمل کافی است.ص89

رویکرد درون نگر در یک تقسیم اولیه به دو طیف شناخت گرا و غیر شناخت گرا تقسیم می شود.ص89

غیرشناخت گرایان که احکام اخلاقی را ابزار احساسات و ترجیحات می دانند و آنها را گزارشی از واقع معرفی نمی کنند،معتقدند که احکام اخلاقی مستقیما آدمی رابه سوی عمل می کشانند.ص89

در ناحیه شناخت گرایان درون نگر،دیدگاه کانتی برجسته است.ص90

*واقعگرایان انگلیسی بیشتر بر شباهت حقایق اخلاقی به کیفیات درجه دو تاکید داشتند و معرفت اخلاقی را معرفتی شهودی به حساب می آوردند؛ولی واقع گرایان اخلاقی امریکایی بیشتر طبیعت گرا بوده و نیل به حقایق اخلاقی را همانند آگاهی از سایر حقایق طبیعی عالم به شمار می آورند.ص94

*دیوید برینک مهمترین فیلسوف آمریکایی در حوزه واقع گرایی اخلاقی است.ص95

دیوید برینک در تعریف واقع گرایی اخلاقی می گوید:

«واقع گرایی اخلاقی حاوی دو ادعاست:

الف)حقایق اخلاقی در عالم وجود دارند.

ب) این حقایق منطقا از شواهد ما مستقل اند.ص95

*دیوید هیوم قانونی برساخته که می گوید:از هست باید استنتاج نمی شود.ص98

برینک در باب وجود حقایق و اوصاف اخلاقی نظریه عروض و برآمدگی را مطرح می سازد.ص98

*عروض و برآمدگی یعنی حالتی که در آن صفت عارض تنها به دلیل وجود صفت معروض و زیرین تحقق پیدا کرده مثلا وجود یک آهنگ برآمده از توالی نت هاست.ص99

پانایات بورچوف میگوید ـ حقایق و اوصاف اخلاقی،صفتِ صفت اند که آدمیان صفت های اول را محقق می سازند و آن صفت ها،صفت های اخلاقی را پدید می آورند.ص107

* برینک معتقدست حقایق اخلاقی،حقایقی درباره رفاه و رشد آدمیان می باشند. ص110

* در مورد انگیزه اخلاقی،برینک همانند اکثر فیسوفان واقع گرای امریکایی،دیدگاهی برون گرایانه دارد.ص115

*بیشتر واقع گرایان انگلیسی در باب انگیزه اخلاقی دیدگاهی درون گرایانه دارند.ص139

*در باب انگیزه اخلاقی دیدگاه شهید مطهری جنبه ای درون گرایانه داشته و شبیه نظر مک داول می باشد.ص143

* مصباح یزدی حقایق اخلاقی را اموری می شمرد که صفت اخلاق و اوصاف اختیاری اند که از مشاهده و نسبتی که میان فعل و صفت اخلاقی و هدف اخلاق که کمال و سعادت است(صرورت بالقیاس) انتزاع می گردند و این مفاهیم نیز از قبیل معقولات ثانیه فلسفی اند که منشا انتزاع دارند و به وجود منشا انتزاع خود در خارج محقق شده و وجود عینی می یابند.صص171ـ170

184 صفحه / رقعی


قیمت : 384,000 ریال 480,000 ریال